“Als vreemdeling blijft je altijd aan de rand van de samenleving”

Pavel Radjuk is 37 jaar, politiek vluchteling en actief binnen het Russisch sprekende platform Solidariteit. Hij werkt als werkbegeleider bij het Internationaal Comité, een vzw die geassocieerd is met het ACW.
In 1997 vlucht hij uit zijn geboorteland Wit-Rusland naar België. In zijn land is hij actief in de democratiseringsbeweging en de repressie dwingt hem het land te verlaten. Vrij snel, in 1998, krijgt hij het statuut van politiek vluchteling. In 2002 krijgt hij de Belgische nationaliteit via naturalisatie.
 
Waarom vroeg je de Belgische nationaliteit aan?
Ik dacht er al een tijdje aan om de nationaliteit aan te vragen omdat je dan een volwaardig lid bent van de samenleving. In het begin was ik vooral begaan met de democratische hervormingen in Wit-Rusland. Daarvoor richtten we het Wit-Russisch Centrum op in Antwerpen. Maar meer en meer kregen we ook te maken met de problemen van de integratie van Russische sprekende vluchtelingen en zo ook met hoe de Belgische samenleving in elkaar zit.
De concrete aanleiding voor de aanvraag was een uitnodiging voor een conferentie in Groot-Brittannië. Een Wit-Russische vriend vroeg een visum aan, maar ondanks de uitnodiging werd dat geweigerd. Toen dacht ik: ik moet de stap maar zetten en dan ben ik meteen ook verlost van heel wat kopzorgen. Als vluchteling kan je immers alleen reizen binnen de Schengenlanden. Daarbuiten moet je telkens een visum aanvragen.
 
Wat gebeurde er na je aanvraag?
Ik heb vooral gewacht, meer dan twee jaar, hoe lang precies weet ik niet meer. Ik kreeg lange tijd geen nieuws. Op een keer heb ik gebeld naar de dienst Naturalisaties. Toen wisten ze me te vertellen dat mijn aanvraag zou besproken worden op de volgende commissiezitting en dat ik nog drie maanden geduld moest hebben. Maar ik kreeg geen bericht en belde terug. Mijn aanvraag was niet bekeken op de commissie en ik moest nog maar wat geduld hebben. Bij het volgende telefoontje bleek dat ik een positief antwoord zou krijgen, maar het heeft nog een hele tijd geduurd voor ik de brief kreeg. Dat was een hele opluchting.
 
Wat veranderde er nadat je de Belgische nationaliteit had?
In het begin had het vooral een psychologisch effect. Je bent geruster. Ik was wel erkend als vluchteling, maar je blijft altijd een vreemdeling. In je achterhoofd blijft de vrees om het land uitgezet te worden, zeker als je sommige partijen bezig hoort.
En het is natuurlijk veel gemakkelijker om te reizen. Zo kwam ik onlangs met een paar vrienden terug van een buitenlandse reis. Zij hadden niet de nationaliteit van een EU-land en moesten aanschuiven aan een lange rij, terwijl ik gewoon kon doorstappen.
Bovendien verruimt het je kansen op tewerkstelling. Werkgevers zijn altijd een beetje wantrouwig als je geen Belg bent. Nu kan ik beginnen denken aan bepaalde beroepen en functies bij staatsinstellingen waar ik vroeger niet voor in aanmerking kwam omdat ik geen Belg was.
 
Vind je het belangrijk om de Belgische nationaliteit te hebben?
Ik merk dat veel mensen uit mijn omgeving de nationaliteit aanvragen, ook oudere mensen. Ze hebben hier soms 15 jaar gewerkt, maar hebben geen leefbaar pensioen.
Als vreemdeling blijf je altijd aan de rand van de samenleving staan, je voelt je niet betrokken, niet verantwoordelijk voor de goede gang van zaken. Als Belg ben je meer geïnteresseerd in de samenleving, je participeert als actieve burger. Mensen moeten gaan stemmen en vragen zich af voor wie ze moeten stemmen, wat is het programma van de partijen, van de kandidaten. Ze kunnen hun stem laten horen, invloed uitoefenen. Dat verhoogt de betrokkenheid. Inburgeringscursussen zijn goed, maar men moet de mensen ook betrekken bij het leven van het land.
In dit land heersen de uitersten, er is geen middenweg. Eerst zijn migranten nodig en daarna worden ze bekeken als duivels. Het onderscheid tussen Belgen en vreemdelingen is niet goed voor de relatie tussen allochtonen en autochtonen. Als er meer Belgen zijn, zorgt dat voor een beter samenleven.